Nr 12(692)* J * ROK * LI * 23 III 2008
DUCHOWNI DIECEZJI CHEŁMIŃSKIEJ (23)

Zapaśnik Boży


[Rozmiar: 7584 bajtów]
Bp Zygfryd Ignacy Kowalski
(1910-1995)
Fot. Archiwum Redakcji

Ma za sobą ogromny dorobek życiowy jako znakomity katecheta, pedagog, teoretyk nauczania, profesor, autor wielu publikacji, w tym zwłaszcza bardzo oryginalnie opracowanych katechizmów pierwszokomunijnych. Był wyjątkowo Odważnym szermierzem Bożej sprawy, kiedy władze komunistyczne wynajdywały rozliczne sposoby na zniechęcanie ludzi do wiary i do związków z Kościołem

Bp Jan Bernard Szlaga

Zygfryd Wincenty Kowalski, urodzony 1 czerwca 1910 r. syn zegarmistrza Wincentego i Franciszki z domu Radtke, uczył się najpierw w rodzinnym Koronowie, później w V Państwowym Gimnazjum Klasycznym w Bydgoszczy. Po maturze zdanej w 1928 r. wstąpił do Seminarium Duchownego w Pelplinie. 17 grudnia 1932 r. przyjął święcenia kapłańskie z rąk bp. Stanisława Wojciecha Okoniewskiego, przez trzy lata był jego kapelanem i sekretarzem. Łączył tę funkcję z pracą korektora przy wydawaniu „Miesięcznika Diecezji Chełmińskiej”. Przy okazji oddawał się pasji drukarskiej, m.in. wydał w formie książki („Historia religii w zarysie”, Pelplin 1935) artykuły religioznawcze ks. Franciszka Manthey (jego sylwetka w „Głosie z Torunia nr 49, 50/2007). Miał także inne hobby: fotografikę, radiotechnikę, introligatorstwo, a także… kajakarstwo. Po rezygnacji z funkcji biskupiego kapelana został wikariuszem w parafii pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Toruniu. Od 1937 r. uczył religii w toruńskich szkołach. Przygotowywał do druku międzyparafialne „Wiadomości Kościelne” oraz pisywał w nich artykuły wstępne, m.in. serię „Chrystus-Mesjasz”. Po wojnie zredagował i wydał w Pelplinie m.in. 30 roczników „Orędownika Diecezji Chełmińskiej” (ostatni w 1987 r.). W 1976 r. opracował modlitewnik- -śpiewnik „Z Panem Bogiem”, kilkakrotnie wznawiany.
Koronną specjalnością Księdza Zygfryda była katechetyka. O. Kazimierz Kraśniewski SJ, którego przygotowywał do I Komunii św., zapamiętał, że wyróżniał się pedagogicznym podejściem do dzieci i gorliwością. Wspomina: „Przez cały rok szkolny 1936/37, dwa razy w tygodniu przyjeżdżał na rowerze 10 km drogi z Torunia do miejscowości Przysiek, gdzie w tamtejszej szkole przygotowywał nas, uczniów III klasy, do uroczystości pierwszokomunijnej. Pamiętam jego barwne opowiadania i przykłady z życia świętych w Kościele”. W latach 1957-1968 był wykładowcą pedagogiki i dydaktyki w Wyższym Seminarium Duchownym w Pelplinie (opublikował podręcznik dla kleryków „Elementy nauk pedagogicznych”). Opracował „Katechizm religii katolickiej” oraz katechizm komunijny „Pan Jezus i dzieci”. Później należał do szczególnie aktywnych członków Komisji Katechetycznej w ramach Konferencji Episkopatu Polski.
We wrześniu 1939 r., zmobilizowany jako kapelan wojskowy, brał udział w walkach nad rzeką Osą, później w bitwie nad Bzurą. Wzięty do niewoli pod Łowiczem spędził w niej miesiąc. Wrócił do Torunia w październiku. Uniknął aresztowań, które dotknęły toruńskich księży i przez okupację pracował jako wikary w parafii Mariackiej. Został powiernikiem więzionego w lagrach przyjaciela, ks. Frelichowskiego (sylwetka Błogosławionego w „Głosie z Torunia” nr 8, 9, 10/2008). Z listów Księdza Wicka do rodziny dowiadujemy się, że sprawował opiekę duchową nad jego siostrami, zastępując im brata („Proszę bardzo Zygusia, aby dla sióstr moich był bratem”) i przesyłał mu komunikanty. „Zyguś może dać Wam więcej de Vita” – prosił Ksiądz Wicek zaszyfrowanym językiem o wino mszalne, które ks. Kowalski wysyłał w butelkach po tranie czy soku. Obaj byli w swoim czasie kapelanami bp. Okoniewskiego, zatem Ksiądz Wicek pytał „Siega” o los „brata dziadka Stanisława Wojciecha”. Bp Zygfryd Kowalski był jednym ze świadków jego świętości w rozpoczętym 19 lat po wojnie procesie beatyfikacyjnym ks. Frelichowskiego.
Po wojnie ks. Zygfryd Kowalski został prefektem w I Państwowym Liceum i Gimnazjum im. Mikołaja Kopernika (aż do zakazu uczenia religii w 1952 r.) oraz wykładowcą Katolickiego Instytutu Kultury Religijnej; włączył się też w duszpasterstwo akademickie. Jednocześnie podjął studia na UMK zakończone uzyskaniem tytułu magistra z filozofii i doktoratem nauk humanistycznych. W 1953 r. przeniósł się do Chełmży, gdzie objął probostwo w parafii Świętej Trójcy. Stanął wtedy przed koniecznością odbudowy kościoła pokatedralnego. Prowadził odbudowę świątyni mimo kłód rzucanych mu pod nogi przez władze komunistyczne i szczególnie w tym „zasłużony” bydgoski Urząd do Spraw Wyznań. Od 1962 r. dalsze prace prowadził ks. inf. Alfons Groszkowski, gdyż ks. Zygfryd Kowalski został powołany na biskupa sufragana ordynariusza chełmińskiego. Dwa lata wcześniej zyskał godność prepozyta infułata nowo utworzonej kapituły chełmżyńskiej, a kościół pokatedralny został podniesiony do godności kolegiaty. W 1982 r. Biskup Zygfryd emocjonalnie związany z Chełmżą miał doświadczyć satysfakcji z wyniesienia „swojego” kościoła do godności Bazyliki Mniejszej.
29 czerwca 1962 r. w katedrze pelplińskiej odbyła się konsekracja bp. Zygfryda Kowalskiego. Kard. Stefan Wyszyński, który przewodniczył uroczystości, nazwał nowego biskupa „Zapaśnikiem Bożym”. „W trudnych czasach agresywnego komunizmu musiał stanąć biskup Zygfryd Kowalski na Bożym ringu jako jego zapaśnik, by budzić odważnie nadzieję” – skomentował słowa Prymasa ks. Wojciech Kasyna. Biskup Zygfryd pracował dla Kościoła chełmińskiego jako wikariusz generalny oraz uczestnik wielu rad i komisji diecezjalnych. W latach 1964-1965 uczestniczył w sesjach Soboru Watykańskiego II. W 1971 r. wraz z delegacją Episkopatu Polski brał udział w Kongresie Katechetycznym w Rzymie; był także obecny na uroczystości beatyfikacyjnej o. Maksymiliana Kolbego. Podczas pielgrzymki Jana Pawła II do Polski w 1987 r. przewodniczył uroczystości oczekiwania na Skwerze Kościuszki w Gdyni. Był współkonsekratorem swoich uczniów – biskupów: Edmunda Piszcza, Henryka Muszyńskiego, Andrzeja Śliwińskiego i Jana Bernarda Szlagi. 29 czerwca 1992 r. w 30. rocznicę sakry biskupiej i zbliżającą się 60. rocznicę kapłaństwa Jan Paweł II w specjalnym telegramie dziękował za posługę temu „gorliwemu, zasłużonemu kapłanowi, profesorowi, duszpasterzowi i biskupowi”. Na początku lat 90. XX wieku głęboko przeżywał krążące wieści o podziale diecezji chełmińskiej. W 1991 r. Ojciec Święty przyjął rezygnację sędziwego, schorowanego biskupa z obowiązków sufragana chełmińskiego. Bp Zygfryd Ignacy Kowalski zmarł 9 października 1995 r., po 63 latach posługi kapłańskiej i 33 – biskupiej sprawowanej pod hasłem: „Bylebym pozyskał Chrystusa”.

Wojciech Wielgoszewski

Następny odcinek cyklu ukaże się 20 kwietnia. Jego bohaterem będzie ks. inf. Antoni Liedtke (1904-1994), profesor i rektor pelplińskiego seminarium, dyrektor biblioteki i archiwum, który w 1939 r. uratował Biblię Gutenberga przed grabieżą

[Rozmiar: 947 bajtów]